Những chủ đề được quan tâm tìm kiếm nhất năm 2009 (Toàn cầu và Cá nhân)

Có lẽ đã thành thông lệ, hàng năm vào ngày 1/12 các Search Engines lại công bố danh sách xếp hạng các chủ đề của năm thông qua các câu truy vấn tìm kiếm trên dịch vụ của mình. Sau đây là danh sách của 3 công cụ tìm kiếm có thị phần lớn nhất hiện tại: Google, Yahoo và Bing (kèm thêm lời bình luận của Eric Savitz).

Yahoo's list:

1. Michael Jackson. He died.
2. The Twilight saga. The undead.
3. WWE: Entertainment for the brain dead.
4. Megan Fox: Hubba-hubba.
5. Britney Spears: She was first the last four years.
6. Naruto: What, you aren't into manga?
7. American Idol: That's entertainment!
8. Kim Kardashian: The new Paris Hilton
9. NASCAR: Vroom, vroom.
10. RuneScape: 8-year-old multi-player role-playing game.

Bing’s List:

1. Michael Jackson: Gloveless one now lifeless.
2. Twitter: Even Barron's is doing it.
3. Swine Flu: Cough cough.
4. Stock Market: Really? And not Megan Fox?
5. Farrah Fawcett: She died.
6. Patrick Swayze: He also died.
7. Cash for Clunkers: Too late now.
8. Jon and Kate Gosselin: Biggest waste of time this year.
9. Billy Mays: He died. Died! DIED!
10. Jaycee Dugard: Kidnapping victim.

Google's U.S. List:

1. Twitter: And still seeking business model.
2. Michael Jackson: Thriller.
3. Facebook: Status update: still growing.
4. Hulu: Free video, but maybe not for long.
5. Hi5: Another social network.
6. Glee: Buzziest new TV show.
7. Paranormal Activity: Would-be Blair Witch successor.
8. Natasha Richardson: Died.
9. Farrah Fawcett: Still dead.
10. Lady Gaga: Wants to ride your disco stick.

Google Global List:

1. Michael Jackson: Him again.
2. Facebook: Them again.
3. Tuenti: A Madrid-based, invitation only social network.
4. Twitter: There's a shocker.
5. Sanalika: Turkish game site.
6. New Moon: Second Twilight movie.
7. Lady Gaga: She wants your love, love, love. She wants your love.
8. Windows 7: It's here at last, and it was my idea.
9. Dantri.com.vn: Vietnamese portal; based in Hanoi.
10. Torpedo gratis: Free SMS service.

Có một vấn đề nhỏ, đó là các Search Engines sử dụng thuật ngữ khác nhau cho riêng mình nên các báo hay blog đăng tin lại cũng sử dụng lung tung hết cả, nhất là khi chuyển ngữ sang tiếng Việt. Google sử dụng 2 thuật ngữ: "Fastest Rising" và "Fastest Falling" trong khi đó Yahoo chỉ sử dụng chung chung là "Top 10 Searches" và Bing cũng vậy. Tuy nhiên Bing có ghi cụ thể hơn là "Top Bing Trending Topics".

Để hiểu hơn về các thuật ngữ này, thử nhìn vào phương pháp Google đã sử dụng để tạo danh sách của mình (và có lẽ các Search Engine khác cũng không khác là bao):

To compile the 2009 Year-End Zeitgeist, we studied the aggregation of billions of queries people typed into Google search this year. We use data from multiple sources, including Insights for Search, Google Trends and internal data tools. We also filter out spam and repeat queries to build out lists that best reflect "the spirit of the times." All of the search queries we studied are anonymous—no personal information was used.

Except where noted, all of these search terms are most popular for 2009—ranked in order of the queries with the largest volume of searches this year. In some cases, we list the "fastest rising" queries, which means we found the most popular searches conducted in 2009 and then ranked them based on how much their popularity increased compared to 2008. Conversely, "fastest falling" queries were very popular in 2008 but flattened in popularity in 2009.

Như vậy, theo phương pháp này, các danh sách kể trên được rút ra từ kết quả phân tích các câu truy vấn tìm kiếm, chứ không phải đơn thuần chỉ là những từ khóa duy nhất được người dùng nhập vào ô tìm kiếm (tức là câu truy vấn có thể phức tạp, nhiều từ khóa, không nhất thiết chỉ có duy nhất các từ như trong danh sách kể trên). Trừ các danh sách theo chuyên ngành riêng không được ghi chú (xếp hạng theo khối lượng tìm kiếm), còn các danh sách chung đều được Google ghi rõ là Fastest Rising (hoặc là Fastest Falling). Về ý nghĩa thì thuật ngữ của Google cũng khá trùng với thuật ngữ "Trending Topics" của Bing.

Theo mình, các báo và blog nếu dịch ra tiếng Việt để nói về các danh sách chung có lẽ nên dịch là "Các chủ đề được quan tâm nhất của năm qua công cụ tìm kiếm" (chính xác hơn với phương pháp và mục đích lập danh sách của các Search Engines).

Điểm thú vị trong danh sách năm nay của Google (Global) có lẽ là việc xuất hiện một cái tên không xa lạ với người sử dụng internet Việt Nam: "dantri.com.vn". Để lý giải vì sao lại có hiện tượng này, anh TanNg đã có lời giải thích khá chi tiết tại đây, đây và đây (chịu khó bỏ qua các comment nhảm khác).

Về phương diện cá nhân, mình sử dụng chủ yếu laptop và desktop riêng, thương xuyên đăng nhập trong tài khoản của Google nên các thông kê tìm kiếm đều được Google ghi lại cả.

Có thể rút ra một số thống kê thú vị:

• Tổng số lượt tìm kiếm trong 1 năm qua (từ 1/12/2008 đến 1/12/2009) là: 38 808 như vậy trung bình mỗi ngày mình tìm kiếm khoảng 106 lần (T.T searching addict).
• Chủ Nhật và Thứ Năm là 2 ngày trong tuần mình tìm kiếm nhiều nhất: lần lượt là 6284 và 6447 so với trung bình thứ trong tuần 5504.
• Tháng 2, 3 và 6 năm 2009 là 3 tháng vượt trội về số lượng tìm kiếm: lần lượt là 6010, 8331 và 6132 so với trung bình tháng 3234.
• Từ 9 giờ sáng đến 12 giờ trưa hàng ngày, số lượng tìm kiếm khá đồng đều, trong khoảng 1700 đến 1800 trong khi từ 6 giờ tối đến 12 giờ đêm, số lượng tìm kiếm luôn trên mức 2000 và đỉnh điểm là 11 giờ tối: 3519.
• Top truy vấn không hiểu sao Google chỉ rút ra được bảng chữ cái (có thể do mình tìm kiếm quá nhiều chủ đề khác nhau) trong đó các chữ cái phổ biến nhất trong các câu truy vấn của tôi lần lượt là: m, t, v, d, f.

Không thống kê được chủ đề rút ra từ các lượt tìm kiếm nhưng vẫn vớt vát được top các trang web thường xuyên xuất hiện trong kết quả tìm kiếm của mình (ít nhiều phản ánh chủ đề mình quan tâm):

1. en.wikipedia.org
2. docs.google.com
3. vi.wikipedia.org
4. www.facebook.com
5. www.flickr.com
6. www.columbia.edu
7. maps.google.com
8. blog.360.yahoo.com
9. ubuntuforums.org
10. www.google.com

Mệt mỏi vì bỏ lỡ những thông tin thật sự quan trọng trên Facebook?

Có một thực tế không thể phủ nhận, mọi người đang dùng Facebook để chia sẻ đồng thời Facebook đang ngày càng mở và khuyến khích mọi người kết nối nhiều hơn. Mối quan hệ trên Facebook không còn "thật" như lúc ban đầu. Quá nhiều lời mời kết bạn đến từ những người không quen biết, quá nhiều cập nhật trên trang chủ mà bạn không quan tâm với đầy rẫy các ứng dụng giải trí gây nhiễu loạn thông tin.

Kết quả dễ thấy nếu xu hướng này vẫn tiếp tục đó là Facebook sẽ không còn là một công cụ "Communication 2.0" thật sự hữu dụng nữa mà chuyển dần sang một nền tảng giải trí và mất đi những giá trị thật đối với người dùng.

Louis Gray (một hot blogger trong giới công nghệ) vừa viết một bài minh chứng rõ ràng cho việc Facebook đã không làm tốt công việc đáng ra mọi người vẫn trông đợi ở Facebook: có thể cập nhật được thông tin mới và đáng lưu ý nhất từ những người mình quan tâm.

Em gái của Louis Gray đã hạ sinh một bé trai kháu khỉnh và chia sẻ thông tin qua Facebook. Rất nhiều người bạn và thậm chí cả mẹ của Louis đã tương tác với thông tin này đồng thời chia sẻ thông tin tương tự tuy nhiên Louis chỉ nhận được tin sau đó một ngày. Louis cũng tự lý giải là đã quá tin tưởng vào hệ thống của Facebook có thể đủ "thông minh" để tìm ra mối liên quan giữa Louis và thông tin rất quan trọng này nhưng thực tế không được như vậy.

Mặc dù có nhiều lý do khách quan và những tính năng của Facebook còn phải phục vụ chiến lược phát triển cũng như kinh doanh của mình nhưng cũng phải thừa nhận rằng những giá trị đích thực người dùng trông đợi ở Facebook (như lúc ban đầu) đang dần mất đi và Facebook đã không làm tốt những gì người dùng vẫn trông đợi. Trước khi có một sản phẩm giải quyết được vấn đề này (What I am doing), tạm thời người dùng chỉ còn cách bỏ công sức để tự tối ưu và chạy theo sự thay đổi của Facebook như đã để cập ở bài viết trước.

Nhưng liệu người dùng có thể chạy theo Facebook mãi được không? Mọi người có cảm thấy mệt mỏi khi phải ngụp lặn trong hàng đống thông tin vô giá trị để tìm ra những gì bạn thật sự quan tâm để rồi phát hiện ra mình vẫn bỏ lỡ những khoảnh khắc quý giá?

Note: Nhân chuyện nói về việc để lỡ những gì quan trọng, lại nhớ đến clip này rất hay.

Có cách nào để tối ưu trang Feed của Facebook không?

Trong lịch sử của News Feed (tính năng đã trở thành cốt lõi của FaceBook) có thể thấy rõ Facebook team đã rất cố gắng để tối ưu những gì hiển thị lên News Feed (trang chủ) của người sử dụng.

Ngày từ buổi sơ khai, Facebook đã cho phép người dùng tự quyết định "lượng" thông tin hiển thị theo loại thông tin và chủ động chọn cập nhật ai nhiều ai ít.

Rồi sau khi bỏ kiểu sắp xếp thông tin theo loại hoạt động, Facebook chuyển sang cơ chế "Thêm" và "Bớt". Thật ra thì chủ yếu người dùng sẽ "bớt" khi cảm thấy ai đó trong danh sách bạn của mình tạo quá nhiều "noise" và thông tin không có giá trị hoặc người dùng không quan tâm nhiều.

Đến gần đây khi bắt đầu thêm Live Feed và chuyển News Feed thành 1 dạng "Best of", Facebook 1 lần nữa muốn tối ưu hóa Feed bằng cách cho phép người dùng giới hạn số người hiện trên Feed nhưng hiện lại đã quay lại kiểu cũ (tối ưu bằng cách remove và add lại friends vào feed) như trước khi phân tách Live Feed và News Feed. Có lẽ lý do quay lại kiểu cũ là việc mặc định giới hạn 250 người hiển thị đã làm nhiều người cảm thấy mình bị miss nhiều thông tin (dủ trung bình mỗi tài khoản trên Facebook chỉ có 130 bạn).

Có 1 tính năng Facebook làm ra có lẽ 1 phần cũng nhằm mục đích tối ưu hóa này, đó là để người dùng phân nhóm bạn bè. Tuy nhiên cũng đoán là tỷ lệ sử dụng không nhiều, và không phải ai cũng phân được nhóm bạn bè một cách "chuẩn mực" (cứ nhìn vào danh sách YM của mọi người là thấy), chưa kể việc cập nhật riêng rẽ từng nhóm thậm chí tốn nhiều thời gian hơn bình thường nên việc phân nhóm này chưa thấy được hiệu quả rõ ràng.

Như vậy dù với lượng dữ liệu khổng lồ, hàng tỷ hoạt động diễn ra hàng ngày để phân tích, Facebook có lẽ vẫn chưa tìm được cách tối ưu trang Feed hiệu quả 1 cách chủ động và hiện vẫn đang để "bóng" trong chân người dùng, dù người dùng cũng không phải ai cũng biết phải "đá" thế nào cho hay.

Câu hỏi đặt ra trong đầu lúc này là: Trang Feed (và các sản phẩm aggregator hoặc có tính năng tương tự) như thế nào được coi là "hiệu quả?" Mình thì mình nghĩ rằng hiệu quả là:

• Cập nhật "đủ" thông tin mình "muốn" mà "không bị nhiễu" (mặc dù "đủ", "muốn" và "không nhiễu" rất là cảm quan và phụ thuộc cả vào yếu tố khách quan).
• Không để lỡ nhưng "thông tin thật sự quan trọng" ("quan trọng" cũng vẫn là một yếu tố cảm quan dù rõ ràng hơn đôi chút với từng người).

Còn về phía người dùng (đứng trước trào lưu ngày càng "mở" và khuyến khích kết bạn "bừa phứa" của Facebook) thì hiện chỉ có cách khi nhìn vào Live Feed của mình và tự trả lời 3 câu hỏi:

• Đây là ai?
• Tại sao mình lại muốn cập nhật thông tin về người này?
• Tại sao mình lại muốn sử dụng những applications, games, quiz,.. này?

Nếu không trả lời được thì hãy remove ngay application đó hoặc người đó ra khỏi News Feed hoặc thậm chí remove hẳn khỏi danh sách bạn bè. Việc này sẽ giúp mọi người có 1 trang chủ Facebook "sạch sẽ" và "hiệu quả" hơn rất nhiều.

Tuy nhiên mình vẫn băn khoăn, nếu làm 1 sản phẩm tổng hợp các Social Activities tượng tự như trang Feed của Facebook, liệu có cách nào để chủ động tối ưu tốt hơn không?

Danh sách tự lập các phần mềm miễn phí tốt nhất trên Windows

Nhân có một link trên LinkHay có liên quan đến phần mềm tự do/nguồn mở và viêc sử dụng phần mềm có trả phí cho giấy phép sử dụng, tự dưng nẩy ra ý định lập một danh sách các phần mềm miễn phí tốt nhất (theo quan điểm của mình) chạy trên Windows. Danh sách này sẽ được cập nhật thường xuyên và chia theo chủ đề.

Rất khuyến khích các bạn nên duyệt qua danh sách này trước khi có bất cứ ý định nào sử dụng phần mềm pirated. Mình sẽ cố gắng điểm qua những đặc điểm nổi trội của mỗi ứng dụng để các bạn xem có phần mềm nào đáp ứng tốt nhu cầu để thay thế mà không mất phí.

Tiếp nhận một số ý kiến phản hồi bên Facebook, để cho rõ ràng mình xin đề cập đến các tiêu chí lựa chọn của mình:

• Đơn giản, gọn, nhẹ
• Tiện dụng, dễ dùng
• Xử lý công việc hiệu quả
• Ưu tiên phần mềm tự do/nguồn mở (FOSS) (Không nhất thiết 100% phải là phần mềm tự do/nguồn mở.)
• Miễn phí (Có thể có một số phần mềm miễn phí nhưng để sử dụng dịch vụ kèm theo bạn phải trả phí ở mức chấp nhận được/tương xứng với chất lượng và hiệu quả công việc.)

Danh sách hiện đang được đặt tại đây: http://www.ninhnv.com/free4win

Macau - The Forgotten Land

Macau như một vùng đất bị lãng quên (Forgotten Land), gắn liền với một thời kỳ hoàng kim của Bồ Đào Nha (nơi có những nhà thám hiểm khám phá ra 2/3 thế giới) nay đã không còn huy hoàng và sầm uất nữa. Không gian mang sắc thái châu Âu, đường phố nhỏ, hẹp, lát đá, nhà thờ và các kiến trúc châu Âu cổ khắp nơi (Macau vốn là trung tâm truyền đạo của toàn khu vực châu Á). Tuy nhiên con người ở đây vẫn giữ được nét văn hóa đặc trưng của người Trung Quốc (thậm chí còn rõ nét hơn cả Hong Kong). Điều này tạo nên một Macau thật sự khác biết, hòa quyện bởi 2 nền văn hóa phương Đông và phương Tây, mang lại một không khí cổ điển, tĩnh lặng (kể cả khi ngồi ngay trên bậc đá của nhà thờ St. Paul trong một ngày đông khách du lịch).

Nằm một mình trong một căn phòng chưa đầy 7 mét vuông trong một ngôi nhà hơn 100 năm tuổi giữa một khu phố cổ của người Trung Hoa trên đất Macau mới thấu cái không khí này. Vách ngăn bằng gỗ và giấy, tiếng quạt trần đều đều, đồ đạc như không còn tồn tại trong thế giới hiện đại ngày nay khiến cho người ta có cảm giác như đang sống lùi hàng thập kỷ về trước. Cũng dề hiểu vì sao Vương Gia Vệ chọn nơi đây làm bối cảnh cho phim của ông, mà đặc trưng trong đó là sự cô đơn và nội tâm phức tạp của nhân vật.

Đối lập với không khí đó là các khu vực giải trí mở cửa 24/24, hợp với những người thích sôi động. Macau về đêm có 2 mảng khá tương phản: khu vực các sòng bài sáng đèn rực rỡ và những khu chung cư tối nơi những người dân Macau đóng cửa sinh hoạt gia đình. Các thông tin về Macau không nhiều, thậm chí khó tìm ngay cả trên Internet. Mọi người không quan tâm nhiều đến Macau mà chỉ nhìn Macau như một chốn qua đường, một nơi dừng chân để tiêu khiển không hơn. Nó càng khiến Macau tách biệt với thế giới, để lại một ấn tượng rất đặc biệt.

Cảm giác dường như có một bầu không khí thấm đẫm sự cũ kỹ cách đây hàng trăm năm vẫn còn lẩn quất đâu đây tại Macau này!

Opera sẽ làm gì để "phát minh lại" Web vào 16 tháng 6 tới?

Không thể phủ nhận Opera vẫn luôn là một công ty rất đáng được trân trọng và nể phục vì những gì họ đã làm cho Internet, những người sử dụng Internet và công nghệ Web trong suốt 15 năm qua. Lại một lần nữa, Opera muốn trở thành người đi tiên phong khi 12 tháng 6 vừa rồi, Opera tuyên bố sẽ "phát minh lại" Web vào ngày 16 tháng 6 tới. Trong giới công nghệ cũng đã dấy lên những dự đoán xem liệu Opera sẽ làm gì. Từ những dự đoán liên quan đến Nền tảng phát triển Web, Chuẩn web, đến các phương thức điều khiển trình duyệt hay như việc chia sẻ kết nối giữa những người sử dụng Internet.

Theo thiển ý của mình thì có thể đoán già đoán non căn cứ vào trang web tuyên bố của Opera: Hình đám mây và cái tên Freedom.

Dự đoán của mình là:

Opera sẽ ra mắt một cái gì đó mở và dễ tích hợp, có khả năng kết hợp chặt chẽ với trình duyệt web để tận dụng tối đa sức mạnh của điện toán đám mây cả trong việc sử dụng và phát triển dịch vụ web, trong đó chú trọng đến việc mã hóa, quản lý dữ liệu cá nhân và đồng bộ hóa tại bất cứ đâu.

Hoặc một cái gì đấy khủng hơn (hoặc lởm hơn). Biết đâu được!

Bing - A Decision Engine, not a Search Engine

Bing cuối cùng cũng chính thức ra mắt sau khi nhận được khá nhiều lời khen ngợi qua đoạn video giới thiệu ra mắt trước đó không lâu. Việc đầu tiên khi tiếp cận Bing (mà cũng sẽ nhanh chóng nhận ra sau khi dùng thử) là phải bỏ khỏi đầu quan niệm: Bing ra đời để cạnh tranh với Google trong việc tìm kiếm thông tin nói chung.

Có thể nhận thấy rõ Bing phân loại kết quả trả về đặc biệt tốt với các "Object" như sản phẩm, địa điểm, người,... Việc phân loại này giúp người sử dụng có một cái nhìn bao quát và toàn diện hơn về "Object" chứ không nhằm mục đích tìm kiếm đến cùng thông tin cụ thể nào đó. Có thể lấy 1 số ví dụ về việc Bing phân loại kết quả trả về cho từng loại "Object": iPhone 3G, New York Coffee, Barack Obama, Transformers 2.

Về UI có thể thấy rõ Bing đã đáp ứng rất tốt việc phân loại, định hướng và mang lại sự rõ ràng, rành mạch giúp người dùng dễ dàng nắm bắt được thông tin cần thiết về "Object" muốn tìm hiểu. Cột trái hiện thường trực có tác dụng đáng kể giúp người dùng định hướng giữa các kết quả được phân loại. Suggest các câu lệnh tìm kiếm khác cũng dễ "bắt mắt" hơn khi được đẩy lên ngang tầm mắt ở màn hình kết quả trả về thay vì phải cuộn đến cuối trang như Google.

Về dữ liệu, các kết quả trả về rất tốt với các "Object" trong phạm vi US. Với các quốc gia khác kết quả không như mong đợi. Tuy nhiên bước đầu như vậy có thể coi là khá tốt.

Lượn vài vòng tạm thời có thể đánh giá sơ bộ Bing rất hữu dụng trong các nhu cầu cụ thể cần sự quyết định sáng suốt: mua hàng, du lịch, ăn uống,... Đúng như những gì Microsoft gọi Bing: Decision Engine chứ không phải Search Engine. Ít nhất từ việc chọn 1 cái tên thật sự khác biệt, nhắm theo nhu cầu người sử dụng cụ thể ở đây là nhu cầu cần cung cấp đầy đủ thông tin một cách rõ ràng để ra quyết định, Microsoft đã đi một bước (có cảm giác là) đúng đắn (kết hợp rất nuột với Live Local, Live Maps, Live Cashback,...). Rất đáng để theo dõi tiếp xem Bing phát triển như nào.

Note:

• Mặc dù mình không thích Microsoft lắm nhưng rất respect những gì Microsoft làm được. Ít ra mình không như mấy bạn Zoho bị Karma làm mờ mắt khi quyết định có sử dụng hay không sử dụng một sản phẩm tốt.
• Microsoft không thể xem thường khi rất bền bỉ và dẻo dai trong cuộc chiến lâu dài. Chưa kể Microsoft làm nhanh hơn Yahoo! nhiều. Cách đây không lâu Yahoo! mới đề cập đến "Object" trong Search thì Microsoft đã "hiện thực hóa" được phần nào. Hay như Live Profile hoàn thiện hơn đáng kể so với Yahoo! Profile.
• Search Options của Google không thật sự hữu ích trong việc lọc kết quả mà đa phần để "show hàng" về lượng dữ liệu khổng lồ của mình nếu so với cột trái của Bing.